تاریخ گندم در رزن و درگزین قریم

تاریخ گندم در منطقه رزن

بوی نان گندم تازه در فضا پیچیده است.


کشاورزی بیل بر دوش در میان گندم زار ها با صدای خوش دارد آواز می خواند.و گندم زار ها گویی به آرامی می رقصند.و ما هوس می کنیم که در کنار گندم زار ها بنشینیم و نان تازه محلی بخوریم.و به تماشای گندم زار ها بپردازیم.

همه ما با تماشای گندم زار های دشت های رزن  لبریز از احساس های قشنگ و شگفتی  می شویم و امید و خوشنودی وجودمان را فرا می گیرد. بخصوص هنگام صبح و یا هنگام غروب تماشا کردن دریای مواج گندم زارها و تماشای رقص خوشه های گندم با نسیم ملایم ،روح ما را از همه تیره گی ها رها می سازد.

و همه ما عاشق   عطر نان گندم تازه ای  هستیم که در روستاهای رزن پخته می شود. عطر نان تازه گندم به ما حالت مقدسی می بخشد.

آری نان گندم!



گندم و نان را برکت خدا می دانیم.اگر دانه گندمی و  تکه نانی را در کوچه و خیابان ببینیم ، آنرا بر داشته  و در جای مناسبی قرار می دهیم تا شاید پرنده گرسنه ای بیاید و آنرا بخورد.

به راستی این دانه کوچک طلایی رنگ چرا اینقدر ارزشمند است؟

چه کسی اولین بار این دانه حیاتی را کشف نموده است؟

گندم مهمترین عنصر تغدیه اکثر ملت های جهان می باشد.برای همین گندم برای هر کشوری  حکم محصول استراتژیک دارد.به نظر اکثر محققین کاشت گندم در حدود ۱۷۰۰۰ سال پیش در خاورمیانه آغاز شده است.بنا بر این ایران یکی از قدیمترین سرزمینهائیست که در آن گندم کاشت می شده است.

کاشتن گندم و نهادن آن به عنوان مهمترین نماد برکت در سفره هفت سین ، شاید بیانگر این مهم باشد که ایرانیان این دانه مقدس و حیاتی را کشف نموده اند .

گندم مهمترین عنصر غذایی کشور های جهان می باشد.گندم ۷۰ درصد انرڑی غذایی لازم برای انسان را دارا می باشد.این دانه جادویی تقریبا می تواند در شرایط مختلف آب و هوایی رشد نماید.

منطقه رزن به خاطر موقعیت جغرافیایی و طبیعی در استان همدان از دیر باز یکی از قطب های مهم تولیدات محصولات کشاورزی بخصوص گندم منطقه بوده است.در برخی منابع آمده است که در  منطقه رزن بخاطر داشتن زمینهای حاصل خیز و مردمان فعال و دانا  هیچ فقری وجود نداشته است.

بنا به آنچه که در سال ۱۳۳۱ در باره محصولات  رزن و روستاهای آن نوشته شده است،یکی از محصولات مهم این منطقه غلات(گندم)بوده است.

تا حدود ۵۰ سال پیش از گندم به عنوان پول استفاده می شد و بیشتر معاملات تجاری با گندم انجام می شد.مثلا کشاورزان برای اجرت  حمام و  سلمانی سالیانه در هنگام برداشت ، مقداری گندم  پرداخت می نمودند.چون تا حدود ۵۰ سال پیش حمام در خانه ها وجود نداشت و مردم به حمام عمومی می رفتند و زنان  هم یک قرص نان برای بزرگ سالان و نیم قرص نان هم برای بچه های زیر ۷ سال  به عنوان اجرت به مسئو ل حمام پرداخت می کردند.

روستاییان برا ی خرید  برخی از کالاها مورد نیاز خود از قبیل صابون و سوزن و غیره مقدار مشخصی گندم پرداخت می کردند.

کاشت و برداشت گندم دارای مراسم مختلفی بود.در ان زمان هنوز تراکتور و ماشین های دیگر کشاورزی در منطقه ما نبود.زمینها را با گاو و یا الاغ که به آنها آنها گاو آهن می بستند، شخم زده می زدند.

گندم را با داس درو می کردند.کشاورزان برای درو گندم به کمک هم می رفتند.اگر درگندم زار ی به خاطر رشد خوب ساقه های گندم در هم می پیچیدند که به ترکی به آن بوروخ می گفتند،کشاورزان آنرا نشانه انبوه بودن محصول و نشانه لطف الهی می دانستند و برای آن قربانی می کردند.وقتی که درو گندم به آنتها می رسید،یک ردیف از گندم را می گذاشتند  و همسایه ها را صدا میزدند وچندین نفر در برابر آخرین ردیف گندم داس بر دست می ایستادند.یکی با صداص خوش و با صدای بلند آواذ سر می داد،

زمین لر اولدو کالاه

برزگرلر گورمسین دردینن بلا

حسن و حسین شیر خدا را صلوات!

زمین ها شدند شخم زار

برزگران نبینند درد و بلا


در این هنگام همه کشاورزان داس های خود را بالا می گرفتند و با صدای بلند می گفتند، صلوات..

و بعد همگی با هم و به صورت هماهنگ شروع می کردند به درو کردن آخرین ردیف گندم.

صاحب گندم زار به هر کدام از کشاورزان یک دسته از خوشه های گندمی که در مرحله آخر چیده شده را به عنوان تبرک می داد.

گندم ها بو سیله الاغ به خرمنگاهی که در کنار جریان آب قرار داشت برده می شدند. خرمنگاه زمین وسیع و همواری بود که هر کشاورزی بر قسمتی اذ ان زمین خوشه های گندم را می انباشت که گاه خرمن گندم ها به صورت تپه های بلند دیده می شدند.

کوبیدن خرمن بوسیله الاغ و گاو انجام می شد.وسیله که از چوب و آهن درست شده بود که به آن جار جار گفته می شد، به دو الاغ و یا گاو بسته می شد.آنها حرکت می کردند و جارجار را که روی ان یک نفر نشسته بود ، به حرکت در می اوردند و کم کم ساقه های گندم را خورد می کردند.

بعد از خورد شدن کامل ساقه ها ، منتظر وزش باد می شدند و با یک وسیله چوبی که به آن شانه می گفتند،ساقه های خورد شده را به بالا چرت می کردند


و بوسیله باد دانه های گندم از کاه جدا می شدند.


گندم ها را بوسیله کیسه های بزرگ دست بافت که به ان جوال می گفتند به خانه می بردند.البته سر خرمن سلمانیها و دلاک ها و غیره می آمدند و سهم خودشان را می گرفتند.(برای همین از قدیم می گویند وعده سرخرمن )


گندمها را در خانه در محفظه های بزرگ گلی که به صورت صاف و محلم و غیر قابل نفوذ ساخته می شدند و گاهی ارتفاع آنها به بیش از دو متر و نیم با ابعاد یک متر و نیم در یک متر نیم می رسید، می ریختند و نگه داری می کردند.

در حدود ۵۰ سال قبل آسیاب ها آبی بودند و بعد آسیاب های موتوری آمدند که با گازوییل کار می کردند.

همانطور که گفته شد گندم حکم مهمترین ماده غذایی خانواده ها را تشکیل می داد.مهمترین کار هر خانواده تامین و ذخیره سازی گندم برای یک سال بود.

از گندم در منطقه رزن انواع نانها پخته می شد.از جمله نان لواش و نان پنچه کش که گرد و ضخیم می شد.همچنین نان هایی هم با شیر و شیره انگور درست می شد که به ان فطیر گفته می شد.در عروسیها و مراسم خاص نوع دیگری از نان شیرین درست می شد که به ان اگیردک می گفتند. که خمیر این نان با شیر و شیره انگور و زعفران درست می شد و سپس به صورت نان های گرد کوجک روی روغن سرخ می شد.

نانهای دیگری هم در منطقه پخته می شد .از جمله نان و یونجه و یا نان با نوعی سبزی خودرو بنام نان گندانه .همچنین در عروسیها یک روز خاصی وجود داشت که زنان به خانه تازه عروس دعوت می شدند و هدیه ای می بردند و صاحب عروسی به میهمانها یاقلو چورک می داد.نان روغنی را از نان لواش درست می کردند.روی نانها شیره انگور و روغن حیوانی می مالیدند و به میهمانها می دادند.

از گندم همچنین رشته درست می کردند.رشته را گاه تنها به صورت دم کرده می پختند که به آن کوتمه می گفتند.شاید هم ماکارونی امروزی از کوتمه کرفته شده است.معمولا کوتمه را با یک نوع خورشت خاص که با حبوبات و آلو خشک و سبزیجات و بدون گوشت درست می شد، می خوردند.رسم بر این بود که آنرا بر روی یک سینی و یا مجمع بزرگ مسی می ریختند و بعد هم روی ان خورشت مخصوص را می ریختند و همگی از یک ظرف یعنی از سینی می خوردند.

رشته یکی از عناصر مهم در غذای منطقه رزن بود.با آن انواع آشها درست می شد.همچنین گندم را نیمه پخت می کردند و از برای انواع غذاها استفاده می نمودند.

حلوا هم که از آرد گندم و شیره و روغن حیوانی درست می شد، جایگاه خاصی در منطقه داشت و به نوعی غذای مقدس شمرده می شد.صبح عید نوروز خانواده ها برای شادی روح رفته گان ۱۲ عدد نان و حلوا به قبرستان می بردند و پخش می کردند.

فقرا هم به درب خانه ها می امدند و نان می گرفتند و دعا می کردند که خداوند به مالتان برکت بدهد.

بنا به آنچه که گفته شد، هزاران سال است که گندم در بسیاری از کشور های جهان حکم یک محصول بسیار حیاتی و مهم را دارد.و ایران به عنوان یکی از قدیمترین سرزمینهایی می باشد که در آن به کاشت گندم پرداخته می شود و گندم به عنوان سمبل برکت الهی دارای جایگاه خاصی در ایران می باشد و در این میان منطقه رزن هم بخاطر داشتن شرایط مناسب طبیعی و دارا بودن مردمانی هوشمند و تلاشگر قرنها یکی از مناطق مهم کاشت این محصول استراتڑیک می باشد.یقینا با توجه به تجربیات خوب و با استفاده از جوانان خلاق و پویا و با به کار کیری علوم و فنون جدید ، منطقه رزن در تولید این محصول بسیار مهم همیشه پیشتاز بماند و روشهای جدیدی برای موفقیت در این امر ابداع نماید.



 


/ 0 نظر / 28 بازدید